Chào mừng đến với cổng thông tin điện tử CỤC VĂN HÓA CƠ SỞ
Tìm kiếm thông tin
Liên kết website
Thống kê truy cập
  • Online: 12
  • Visited: 6122737

Trống trong đời sống văn hóa của người Dao

Trống là loại nhạc cụ phổ biến và mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc vùng cao, nhưng ở mỗi dân tộc trống đã được cải biến từ hình dáng, kích thước, chất liệu, mục đích, ý nghĩa của việc sử dụng trống theo cách riêng của mình.


Trong đời sống của người Dao đỏ, trống “đố” không chỉ đơn thuần là một sản phẩm thủ công truyền thống, một loại nhạc cụ mà trống còn được xem như là một vật linh thiêng, biểu tượng cho sức mạnh cố kết cộng đồng, sức mạnh của các vị thần linh tối cao trong thế giới tâm linh của cộng đồng. Bởi vậy, từ kiểu dáng, kỹ thuật sử dụng, đến mục đích, ý nghĩa sử dụng trống luôn in đậm những giá trị văn hóa, đặc trưng của dân tộc đó. Trống của người Dao có cấu tạo, hình dáng hoàn toán khác với trống của các dân tộc trong vùng. Người Mông sử dụng loại trống hình trụ dài, còn trống của người Dao là loại trống dẹt, tròn hình mặt trăng, mặt trời. Trống có độ cao khoảng 18cm, mặt trống rộng 44cm, được làm từ các nguyên liệu sẵn có tại địa phương. Tang trống được làm từ các loại gỗ mềm, nhẹ như gỗ sui, phay, dổi… Mặt trống được làm bằng da dê, nhưng phải chọn các con dê già thì mặt trống mới căng, bền, kêu vang. Khi căng mặt trống người Dao đỏ sử dụng loại dây mây rừng về chẻ phơi khô cho dây săn, chắc. Một số vùng họ dùng sợi sơ của cây Móc để cố định mặt trống, rồi dùng các nêm gỗ nhỏ đóng xung quanh để căng mặt trống. So với các dân tộc khác trống của người Dao đỏ có ưu điểm hơn về việc căng mặt trống, mỗi khi sử dụng người Dao đỏ lại gõ vào các con nêm (dố trẩm) mặt trống lại căng như cũ.

Khi sử dụng trống người Dao đỏ dùng dùi gỗ để đánh, tuy nhiên việc dùng dùi trống cũng phải thuận theo người đó cấp sắc theo đạo giáo hay sư giáo. Người theo đạo giáo khi sử dụng trống họ chỉ dùng một dùi, còn bên sư giáo họ dùng hai dùi để đánh trống. Dùi trống được làm từ gỗ cứng, độ dài của dùi khoảng 25-30cm, cuối dùi trống to hơn và được vót nhỏ dần về phía đầu dùi, đầu dùi được tiện tròn nổi, cuối dùi trống có cắt khấc buộc dây vải đỏ vào đó để giữ dùi và trống khỏi bị tuột, nhưng đồng thời nó còn ý nghĩa để giữ hồn vía của đống cho lần sau sử dụng được tốt hơn. Người Dao sử dụng trống chủ yếu phục vụ cho các hoạt động mang tính chất nghi lễ như lễ cấp sắp “quả tăng”, cúng rừng “khoi kìm”, trong lễ vào nhà mới, đám cưới… Trong lễ cấp sắc, trống được ví như tiếng sấm báo hiệu cho các vị thần linh biết là nghi lễ được bắt đầu, đồng thời trống được sử cùng với một số loại nhạc cụ khác như chiêng, chuông, chũm chọe, não bạt tạo thành một dàn âm thanh phụ họa cho các bài múa nghi lễ biểu diễn mua vui cho các vị thần linh. Còn với người sống tiếng trống mang ý nghĩa báo hiệu cho dân làng biết là gia đình tổ chức lễ cúng, đồng thời nó tạo không khí vui tươi, rộn rã trang trọng cho lễ cúng. Trong đám cưới, ngày đón dâu phía nhà trai phải mời sẵn một đội nhạc (kèn 2 chiếc, trống, não bạt) để làm lý đón con dâu vào nhà. Người nhà bày một mâm riêng phía góc trái gần cửa chính nhà để cho đội kèn ngồi ở đó đánh trống thổi kèn. Các nghi lễ trong đám cưới, cấp sắc thường sử dụng hòa tấu nhạc tạo thành bè, hối âm lúc trầm lúc bổng nhịp nhàng giữa tiếng kèn déo dắt, tiếng não bạt cheng cheng cùng với tiếng trống tùng tùng lúc giữa không gian mênh mang của các bản vùng cao. Qua tiếng trống, tiếng chiêng cho chúng ta hiểu sâu hơn về đời sống sinh hoạt văn hóa tinh thần, tín ngưỡng, tôn giáo của người Dao đỏ.
Ngày nay, tiếng trống của người Dao không những được các thế hệ gìn giữ, trao truyền cho các thế hệ. Mà loại nhạc cụ truyền thống này cùng các bài múa trống đã được các nhà biên đạo, nhạc sĩ, khai thác biên đạo thành những tiết mục biểu diễn văn nghệ đặc sắc của đồng bào vùng cao./.
Duy Chiến

>> Xem tiếp
 
← Trở lại | ↑ Top    
Tranh cổ động
Tạp chí
Music
Album ảnh
Thời tiết