Chào mừng đến với cổng thông tin điện tử CỤC VĂN HÓA CƠ SỞ
Tìm kiếm thông tin
Liên kết website
Thống kê truy cập
  • Online: 20
  • Visited: 5880948

Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở - Chặng đường vắt qua 2 thế kỷ

Vấn đề xây dựng đời sống văn hoá cơ sở đến nay đã trở nên rất quen thuộc đối với người dân ở mọi miền đất nước. Nhưng đó cũng là mối quan tâm đau đáu của những người làm công tác văn hoá nói chung nhất là cán bộ văn hoá các địa phương đặc biệt là ở cấp huyện và cơ sở xã, phường.
   Trong nghị quyết  Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V đã chỉ ra rằng :phải đưa văn hoá thâm nhập vào cuộc sống hàng ngày của nhân dân ở cơ sở, bảo đảm mỗi nhà máy, công trường, nông trường, mỗi đơn vị lực lượng vũ trang, công an nhân dân, mỗi cơ quan trường học, bệnh viện, cửa hàng, mỗi xã, hợp tác xã phường đều có đời sống văn hoá. Quán triệt tinh thần trên Bộ Văn hoá thông tin  khi đó đã chủ trương phát động trong cả nước phong trào mạnh mẽ xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở (1981 - 1985) có những nội dung, chỉ tiêu rõ ràng với 6 mặt công tác chuyên ngành theo chức năng nhiệm vụ của Bộ được xác định là : thông tin cổ động, văn  nghệ quần chúng, đọc sách báo và thư viện, nếp sống văn hoá, giáo dục truyền thống, hoạt động nhà văn hoá - câu lạc bộ.
          Cả nước cũng được chia thành các cụm tỉnh, thành thuộc từng khu vực có hoàn cảnh, địa lý tương đồng để thi đua với nhau, tự đánh giá kết quả, tiến hành kiểm tra chéo, bình chọn đơn vị dẫn đầu đề nghị Bộ trao cờ thưởng luân lưu hàng năm.
          Quan niệm về xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở xác định phải chú trọng cả 3 lĩnh vực là xây dựng phong trào, xây dựng bộ máy và xây dựng thiết chế văn hoá.
          Càng về sau khi cơ chế quản lý theo lối hành chính, bao cấp cũ dần bị phá vỡ, từ thực tiễn nẩy sinh vấn đề tự chủ về kinh tế, đặc biệt là ở nông thôn, vấn đề xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở cũng như hoạt động văn hoá nói chung cần phải thực hiện theo hướng xã hội hoá mà ban đầu ở nhiều địa phương, đã thực hiện với cách gọi là ônhà nước và nhân dân cùng làmằ
          Xác định là công tác rất quan trong nên ngay từ đầu Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Văn hoá - thể thao - du lịch) đã thành lâp một bộ phận thường trực (kiêm nhiệm) giúp việc cho lãnh đạo Bộ công tác xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở và do đích thân Bộ Trưởng chỉ đạo. Khi công tác đã tương đối đi vào nền nếp và ngày càng thấy đây là công tác lâu dài  nên cơ quan thường trực này được giao hẳn về Cục Văn hoá quần chúng (chuyên trách) theo dõi tổng hợp, là đầu mối phối hợp với các cơ quan liên quan trong và ngoài ngành, sau này là Cục Văn hoá thông tin cơ sở, rồi kiêm nhiệm cả trách nhiệm Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo Trung ương phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá, và hiện nay là Cục Văn hoá cơ sở.
Có thể nói từ khi có phong trào xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở hệ thống  thiết chế văn hoá thông tin ở cơ sở từng bước được phát triển, hoàn thiện mà trước đó, các thiết chế này ở mỗi địa phương chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Theo thống kê của Bộ Văn hoá Thông tin đến năm 1999 (năm cuối của Thế kỷ 20) đã có 833 thiết chế Văn hoá Thông tin cơ sở, trong đó có 76 Trung tâm Văn hoá Thông tin, Nhà Văn hoá  (hoặc thể thao) cấp quận, huyện, 597 Đài thông tin lưu động các cấp và 19535 đội văn nghệ quần chúng các loại. Nhờ có các cơ sở vật chất và phương tiện chuyên dùng được tạo dựng trong thời gian đó đã góp phần quyết định tới việc nâng cao đời sống văn hoá cho nhân dân ở khắp mọi miền Tổ quốc.
          Hàng loạt các văn bản quản lý nhà nước đã lần lượt ra đời, đủ các loại từ quy chế, thông tư, đến chỉ thị nghị định, pháp lệnh… liên quan đến lĩnh vực văn hoá thông tin cơ sở đã tạo hành lang pháp lý cần có cho hoạt động văn hoá thông tin ở cơ sở, đảm bảo cho các hoạt động phong phú, đa dạng này được quản lý, đúng hướng, góp phần xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh. Đội ngũ cán bộ văn hoá thông tin cơ sở đã hình thành và phát triển lên rất nhiều. Cán bộ các cấp được đào tạo, có chức danh tiêu chuẩn, có chế độ chính sách để thực thi nhiệm vụ mà trước đó chưa hề có.
          Các hoạt động bề nổi như liên hoan thông tin lưu động, hội diễn văn nghệ quần chúng, lễ hội hoặc tổ chức các hoạt động văn hoá - nghệ thuật ở địa phương hay vùng miền nở rộ, ngày càng sâu đậm bản sắc dân tộc với những khai thác, chọn lọc  sáng tạo, đáp ứng nhu cầu giao lưu, hội nhập của thời kỳ đổi mới của đất nước và phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đỉnh cao của hoạt động này có thể kể đến lễ hội Đền Hùng - Giỗ tổ Hùng Vương (Phú Thọ), đã trải qua khoảng gần 20 năm nghiên cứu vận dụng vào thực tiễn mới được hoàn thiện như hiện nay với tất cả các quy trình,lễ thức cần có của một lễ hội cấp quốc gia. Liên hoan ’’Tiếng hát làng Sen’’ được hình thành từ ý tưởng ban đầu của Nhà văn hoá trung tâm tỉnh Nghệ An từ trên 20 năm trước đây đã trở thành nếp sinh hoạt tổ chức văn hoá sinh động hàng năm vào dịp 19/5 nhân kỷ niệm ngày sinh của Hồ Chủ tịch, không những chỉ  hấp dẫn đối với người xứ nghệ mà còn là hoạt động văn hoá có ý nghĩa của các tỉnh, thành trong cả nước để tưởng nhớ đến Bác.
          Công tác xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở đến nay đã trải qua gần 30 năm (tính từ năm 1981), như thế là đã vắt qua hai thế kỷ, từ những thập niên cuối của thế kỷ 20 thập niên đầu của thế kỷ này, Đó là một hành trình phấn đấu bền bỉ, liên tục với bao thăng trầm, biến đổi nhưng rất phấn khởi, tự hào với nhiều thành tựu(như một số đã kể ở trên) cùng những ưu điểm và nhược điểm tồn tại khó tránh khỏi như các hoạt động khác. Một trong những cái được nhất cái đáng kể nhất, cũng là tâm đắc nhất của những người làm công tác văn hoá cơ sở là xây dựng Làng văn hoá. Phong trào này thực sự phát triển từ cơ sở lên, đi từ không đến có, bởi lúc đầu là tự phát, làm ’’ chui’’ ở một số địa phương, chủ yếu là ở một số tỉnh khu vực đồng bằng Bắc bộ như  Nam Định, Hà Tây, Hà Bắc….
          Sau  Hội nghị Đổi mới công tác xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở khu vực đồng bằng và trung du Bắc bộ họp tại Bắc Giang( Hà Bắc) năm 1991 rồi sau đó họp ở Thái Bình  (năm 1992) cuộc vận động xây dựng làng văn hoá chính thức được Bộ Văn hoá Thông tin phát động Từ 20 làng văn hoá được ghi nhận ban đầu năm 1991, qua thời gian, phong trào đã phát triển cả nước với những tên gọi khác nhau  là ấp văn hoá, bản văn hoá, thôn văn hoá… rồi ở đô thị có khu phố văn hoá nay là tổ dân phố văn hoá, như chúng ta đã thấy ở khắp mọi miền từ Bắc chí Nam. Theo báo cáo của Bộ văn hoá thông tin đầu năm 2009, cả nước đã có 53.321 làng (ấp, bản, khu phố) văn hoá có 45.220 cơ quan, đơn vị văn hoá ; 13.442.100 gia đình văn hoá. Đó là một phần trong những kết quả của quá trình xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở thời gian qua.
 Điều đáng lưu ý ở đây là phong trào làng văn hoá khởi phát từ nông thôn, đáp ứng nhu cầu nguyện vọng của người nông dân chiếm 80% dân số cả nước, phục vụ có hiệu quả cho mặt trận nông nghiệp từ đói kém đã trở thành nước xuất khẩu gạo thứ 3 trên thế giới. Xây dựng  làng văn hoá hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng gia đình văn hoá vốn ra đời lâu trước đó. Cả 2 việc xây dựng làng văn hoá và gia đình văn hoá có tác động tích cực lẫn nhau, tạo nên một môi trường văn hoá lành mạnh cần thiết ở hai cơ sở được coi là tế bào của xã hội.
          Xây dựng làng văn hoá có tác dụng quy tụ các hoạt động khác, các phong trào khác ở công đồng có tính chất hạt nhân này, đáp ứng tinh thần văn hoá vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển kinh tế xã hội như kết luận của  hội nghị Ban Chấp hành Trung ương đảng lần thứ 10 khoá IX về tiếp tục xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Còn rất nhiều vấn đề xung quanh chủ đề Làng văn hoá, từ kết quả cũng như kinh nghiệm,  tác động của phong trào và những nội dung cần phấn đấu để thực hiện nghị quyết lần thứ 7 của Ban Chấp hành TW Đảng khoá X số 26/NQTW  về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Nghị quyết chính phủ số 24/2008 NQ – CP trong đó có Đề án xây dựng Đời sống văn hoá nông thôn.
 
          Trước đây, năm 2001 Bộ Văn hoá Thông tin đã tổ chức Hội nghị sơ kết 10 năm xây dựng làng văn hoá. Năm nay Bộ Văn hoá Thể thao – Du lịch đã chỉ đạo tổng kết 20 năm phong trào xây dựng làng văn hoá, chắc chắn sẽ có nhiều điều bổ ích và thiết thực tạo bước đột phá mới trong xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở nói riêng và toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá nói chung./.
 
  Hà Văn Tăng
>> Xem tiếp
 
← Trở lại | ↑ Top    
Tranh cổ động
Tạp chí
Music
Album ảnh
Thời tiết