Chào mừng đến với cổng thông tin điện tử CỤC VĂN HÓA CƠ SỞ
Tìm kiếm thông tin
Liên kết website
Thống kê truy cập
  • Online: 14
  • Visited: 5623792

Khôi phục đám cưới truyền thống của người Sán Dìu

Trung tâm Văn hóa tỉnh Bắc Giang vừa thực hiện một mô hình mới trong đám cưới của người Sán Dìu, nhằm khôi phục nét đẹp văn hóa trong tập quán cưới của người Sán Dìu tại thôn Muối, xã Giáp Sơn, huyện Lục Ngạn.
Theo người xưa truyền lại, thôn Muối được thành lập từ những năm 1882. Ngày đầu chỉ có 7 hộ gồm 6 dòng họ là họ Trần, Vi, Tô, Chu, Bằng, Dương và đặc tên là thôn Muối (vì nguồn nước ở đây hơn mặn như có muối). Đến nay thôn Muối đã phát triển tới 232 hộ, 1.450 nhân khẩu với 5 dân tộc anh em cùng sinh sống trên địa bàn: Sán Dìu, Sán Chí, Kinh, Cao Lan, Nùng. Trong đó chủ yếu là dân tộc Sán Dìu chiếm tới 93%. Hát đối đáp trong đám cưới là một nét văn hóa độc đáo theo phong tục cổ truyền đã có từ lâu đời của dân tộc Sán Dìu, nhưng theo thời gian tập quán này đã mai một nhiều. Hiện nay số người biết hát đối đáp và nhứo được lời ca còn rất ít. Do vậy nhân dân thôn Muối đã có nguyện vọng tha thiết được khôi phục lại bản sắc của dân tộc mình qua việc thành lập đội văn nghệ hát dân ca Sán Dìu có 20 người do ông Trần Đức Thắng làm tổ trưởng và bà Vũ Thị Man làm tổ phó.
Theo tục lệ trước đây, đôi trai gái kết hôn chủ yếu là do ông bà mối (người ấy còn đủ cả vợ và chồng) để thưa chuyện với hai nhà sau đó lấy ngày tháng năm sinh để xem lá số. Nếu đôi trai gái hợp nhau thì nhà trai sắm lễ nhờ ông mối sang nhà gái xin cầu hôn và nhận lời thách cưới của nhà gái. Sau đó nhà trai chon ngày lành tháng tốt để ăn hỏi và làm lễ cưới. Lễ sang nhà gái ngày xưa rất nhiều thủ tục gồm cả tiền mặt cũng như lễ vật: một con lợn (khoảng 60 kg), từ 4 đến 6 con gà sống thiến, đi kèm theo rượu, chè, trầu, cau, thuốc lá, hòm đựng quần áo, chăn màn…, đặc biệt phải có 1 chiếc thau rửa mặt và 20 chiếc khăn mặt để cô dâu mới về nhà chồng bưng nước mời ông, bà, cô, dì, chú, bác rửa tay cùng nhiều lễ vật khác như hai sợi chỉ hồng luồn qua quả trứng, đồng tiền luồn qua sợi chỉ hổng buộc vào chóp ô, tất cả dán bằng giấy đỏ. Chiều hôm trước nhà trai tổ chức một đoàn gánh lễ, không lợn và gà cùng các đồ sinh lễ sang nhà trai. Đến nhà trai, nhà gái mang một cái ghế dài, 1 cành tre tươi buộc hai đầu uốn cầu vồng dán 2 tờ giấy đỏ giữa cầu vồng. Mặt đĩa có 2 đĩa: 1 đĩa đựng trầu cau,  1 đĩa đựng một tờ giấy gấp đỏ đặt ngoài sân. Sau đó hát đối đáp chủ yếu là chúc mừng hai họ, chúc mừng hạnh phúc đôi trai gái. Khi hát đối xong nhà gái mời nhà trai mới được vào. Nhà gái lấy 2 quả trứng pha vào rượu đặt lên bàn thờ kính tổ tiên và mời đoàn nhà trai nâng bát rượu chúc mừng 2 họ, 2 con, cháu được trăm năm hạnh phúc. Cuộc hát đối đó kéo dài đến hết đêm hôm trước. Đến khi nhà trai sang đón dâu, anh trai phải cõng em gái từ thềm nhà ra đến sân rồi cùng dẫn em gái đi làm dâu. Anh trai và các bàn gái đi đưa dâu ngủ lại, nhà trai đến sáng hôm sau mới về. Đến ngày thứ ba, chị dâu và em gái chồng mang bánh chưng và 1 chân giò về nhà gái lại mặt. Đó là đám cưới theoi đúng phong tục tập quán xưa.
Thực hiện Chỉ thị 27-CT/TW của Bộ Chính trị, Quyết định 308/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Hướng dẫn 989/HD-BCĐ của Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tỉnh về việc thực hiện NSVM trong việc cưới, việc tang, lễ hội, đám cưới cụ thể đã được thực hiện tại thôn Muối, xã Giáp Sơn, huyện Lục Ngạn. Đó là lễ thành hôn của chú rể Lưu Anh Toàn và cô dâu là Đặng Thị Thủy Hà. Khi đôi trai gái cùng bố mẹ hai bên và họ hàng đã mặc trang phục người Sán Dìu trong đám cưới và hôn lễ được tổ chức đơn giản theo 4 phần như sau:
Phần 1:Hát chào đón quan viên hai họ hát đối đáp ngoài cửa nhà, được thể hiện theo từng bài lời Sán Dìu là lán món cô, leng con xọng, tạm lóng ván, mỏi xọi nhủy ca xọng, tánh cả ván, mỏi nhú ca xọng…
Nội dung tạm dịch lời hai họ là:
Nhà gái hát đối:
Lễ nghi họ gái bày trước cửa
Thiếp hồng nghênh tiếp giữa đường môn
Hôm nay ngày đẹp thành hôn lễ
Chào đón quan viên họ trai sang.
Nhà trai hát đáp lời:
Sao sáng đến gặp mây tương ngô
Một lòng một dạ đến kết duyên
Hôm nay ngày đẹp thành hôn lễ
Lễ vật dẫn sang kính gia tiên…
Phần 2: Họ nhà gái hát Khai hoa tửu (Leng con xọng - cóng xênh) với nội dung kể về công lao cha mẹ sinh thành nuôi dưỡng con nên người và lời dặn dò con gái khi về nhà chồng.
Phần 3: Hát cung kính và hát chúc (Cong mèn cô) hai họ hát đối đáp có chung một ý nghĩa là hát kính tổ tiên và lời chúc hai gia đình thông gia, chúc mừng cô dâu, chú rể.
Phần 4: Đó chuyện lễ nghi, đố chữ…
Việc khôi phục hát đối đăp trong đám cưới theo nếp sống mới của đôi vợ chồng trẻ người Sán Dìu đã được nhân dân rất phấn khởi tin tưởng và hoan ngên, từ đây sẽ tạp thành phong trào tổ chức cưới theo NSVH ở thôn. Tuy nhiên, việc bảo tồn rất cần sự tuyên truyền giúp sức của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, đặc biệt của Phòng Văn hóa huyện để bền lâu trong lòng dân tộc, đảm bảo đám cưới vừa trang trọng, vừa tiết kiệm.
 
Nguyễn Thị Thu Hà (Trung tâm Văn hóa tỉnh Bắc Giang)
Nguồn : Tạp chí XDĐSVH
>> Xem tiếp
 
← Trở lại | ↑ Top    
Tranh cổ động
Tạp chí
Music
Album ảnh
Thời tiết